Molen van Oosterwijtwerd
Molen van Offeringa (Pieter.O. Offeringa.)
aan oostzijde van Oosterwijtwerdermaar bij de Pelmolentil
Bouwjaar 1889 en verdwenen onttakeld in 1937, in 1962 restant gesloopt. Dit was een
Stellingmolen (windmolen) met functie Korenmolen.
Vlucht / Rad zelfzwichting op beide roeden
Romp was achtkantig
Bovenkruier met buitenkruiwerk
Deze molen verving een oudere molen die in 1889 is verbrand: de Molen van Bleeker, (Tjark W. Bleeker) Bouwjaar 1743 en in 1889 verbrand, Stellingmolen windmolen met als functie Koren- en pelmolen
Hervormde gemeente Oosterwijtwerd
Datering 1594 - 1976
Met ingang van 1 juli 1955 gecombineerd met de hervormde gemeente Leermens,
sinds 1977 Hervormde gemeente De Wierden,
ontstaan uit Fusie van HG's Godlinze, Leermens, Oosterwijtwerd en 't Zandt 1-1-1977
Gerecht
Gerecht van Wijtwerderrecht of van Oosterwijtwerd, Jukwerd en Krewerd
Bestaansperiode 1600 - 1803
Dijkrecht
Dijkrecht van Oosterwijtwerd, 1400 - 1870
Over de geschiedenis van het dijkrecht van Oosterwijtwerd is maar weinig bekend, vooral over het ontstaan. Feith zegt daarover dat hij vermoedt dat het dijkrecht is ontstaan vóór de 15e eeuw, aangezien het dijkrecht dezelfde grenzen en indeling had als de rechtstoel van Oosterwijtwerd. De woorden rechtstoel ("regtschap") en dijkrecht worden in de 16e en 17e eeuw regelmatig door elkaar gebruikt 1 . Toen het redgerrecht in één hand was gekomen en de rechtstoel dus staande was geworden, werd het een heerlijkheid genoemd. In de 18e eeuw is er dan ook veelal sprake van "het dijkregt van de heerlijkheid Oosterwijtwerd".
Het dijkrecht met een totale oppervlakte van 3192 3/4 grazen was verdeeld in zes eden, te weten die van Oosterwijtwerd met 769 3/4 grazen, Jukwerd met 461 grazen, Nijenklooster met 614 grazen, Krewerd met 201 grazen, Syboldeweer met 479 grazen en Katmis met 668 grazen. Het werd bestuurd door een overste (dijk-)schepper en zes dijkrechters, uit iedere eed één. Elke dijkrechter had voor 30 grazen land vrijstelling van het betalen van schot, zodat het dijkrecht bestond uit 3012 3/4 grazen land waarover schot werd betaald. In 1869 waren er bovendien 132 schotgevende huizen (Het reglement van 1755 vermeldt dat ieder huis hand- en spandiensten moest leveren als er werd "gedykt". Een uitzondering werd gemaakt voor huizen van de diaconie, die gratis werden gewoond) . Aan de eigenaar van de gerechtigheid Oldenklooster was als vertegenwoordiger van de vroegere abt van Oldenklooster, het overste dijkschepperschap opgedragen. Het bestuur werd bijgestaan door een secretaris-ontvanger en een bode.
In 1870 werd het dijkrecht opgeheven en het grondgebied opgenomen in het toen opgerichte waterschap Fivelingo
Kerkepaden en andere voetpaden
In de Inventaris van de archieven van de dienst provinciale waterstaat Groningen (1850) 1865-1955 2349 kun je stukken betreffende het onttrekken aan het openbaar verkeer van een voetpad van de Sintelweg te Leermens naar Oosterwijtwerd vinden jaar 1922 (pad is terug te vinden in de atlas)
